Προκαταβολή φόρου ελεύθερου επαγγελματία: πόσο είναι και πότε μειώνεται

Η προκαταβολή φόρου για έναν ελεύθερο επαγγελματία είναι 55% του φόρου που προκύπτει από την επιχειρηματική του δραστηριότητα. Όταν αποκτάτε για πρώτη φορά εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, το ποσό περιορίζεται στο μισό (27,5%), και δεν εφαρμόζεται καθόλου όταν το ποσό που πρέπει να βεβαιωθεί δεν υπερβαίνει τα 30 €. Αυτά ορίζει το άρθρο 69 του ΚΦΕ· οι οδηγίες συμπλήρωσης του Ε1 της ΑΑΔΕ (κεφ. 3.4) αναφέρουν το 55% και το μισό την πρώτη φορά, ενώ το όριο των 30 € προκύπτει μόνο από τον νόμο (άρθρο 69 παρ. 2). Η προκαταβολή δεν είναι πρόστιμο ή επιπλέον φόρος: είναι προπληρωμή του φόρου του επόμενου έτους και συμψηφίζεται μαζί του.

Πώς υπολογίζεται η προκαταβολή

Ο ΚΦΕ βεβαιώνει την προκαταβολή με βάση τη δήλωσή σας: ποσό ίσο με το 55% του φόρου που αναλογεί στο εισόδημα του έτους που διανύεται, όπως αυτός προκύπτει από την επιχειρηματική δραστηριότητα (άρθρο 69 παρ. 1). Στην πράξη, όταν υποβάλλετε τη δήλωση για το 2026, ο φόρος του 2026 είναι η βάση για την προκαταβολή που αφορά το 2027.

Τρία σημεία που αλλάζουν το ποσό:

• Μόνο ο φόρος από επιχειρηματική δραστηριότητα. Αν έχετε και μισθό ή ενοίκια στην ίδια δήλωση, δεν υπολογίζεται προκαταβολή στον φόρο που αναλογεί σε αυτά τα εισοδήματα. Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 69 παρ. 1 ορίζει: αν στη δήλωση περιλαμβάνονται και εισοδήματα για τα οποία ο φόρος παρακρατείται ή καταβάλλεται «κατά τις διατάξεις των επόμενων παραγράφων», ο φόρος που παρακρατήθηκε ή καταβλήθηκε εκπίπτει. Ο νόμος δεν το εξειδικεύει· κατά τη συστηματική ανάγνωση εννοούνται πιθανότατα οι ειδικές ρυθμίσεις προκαταβολής των επόμενων παραγράφων (π.χ. δικηγόροι, παρ. 5). Οι οδηγίες του Ε1 (κεφ. 3.4) μιλούν γενικότερα για τον φόρο της επιχειρηματικής δραστηριότητας «αφαιρουμένων παρακρατηθέντων και προκαταβληθέντων φόρων». Αν η παρακράτηση 20% που κάνουν οι εταιρείες-πελάτες στα τιμολόγιά σας μειώνει την προκαταβολή, δεν αναφέρεται ρητά σε καμία από τις δύο πηγές· τα παραδείγματα παρακάτω υπολογίζονται χωρίς παρακράτηση και είναι απλοποιημένα. Ρωτήστε τον λογιστή σας.
• Τεκμαρτό εισόδημα. Αν το εισόδημα βάσει του οποίου βεβαιώνεται ο φόρος προσδιορίζεται τεκμαρτά, λαμβάνεται υπόψη ο φόρος που αντιστοιχεί σε αυτό (τρίτο εδάφιο). Δείτε και τον οδηγό τεκμαρτών.
• Η κλίμακα του έτους. Η προκαταβολή ακολουθεί τον φόρο της δήλωσης. Για εισοδήματα έως και το 2025 ισχύει η κλίμακα 9% / 22% / 28% / 36% / 44%, από το φορολογικό έτος 2026 η κλίμακα 9% / 20% / 26% / 34% / 39% / 44% (ν. 5246/2025). Λεπτομέρειες στη φορολογική κλίμακα 2026.

Πότε μειώνεται ή δεν οφείλεται

Στο Ε1 υπάρχουν οι κωδικοί 327-328, όπου δηλώνεται ότι το εισόδημα αποκτάται για πρώτη φορά, ώστε η προκαταβολή να υπολογιστεί μειωμένη κατά 50%. Το κείμενο του άρθρου 69 δεν δίνει περαιτέρω ορισμό του «για πρώτη φορά», π.χ. για όποιον έκλεισε και άνοιξε ξανά επιτήδευμα· σε οριακή περίπτωση ρωτήστε τον λογιστή σας.

Αίτηση μείωσης όταν πέφτει το εισόδημα

Αν το εισόδημά σας μειωθεί άνω του 25%, μπορείτε να ζητήσετε με αίτηση τη μείωση της προκαταβολής που βεβαιώθηκε. Η αίτηση υποβάλλεται μέχρι το τέλος του μήνα Σεπτεμβρίου του έτους στο οποίο βεβαιώθηκε η προκαταβολή (για δήλωση που υποβάλλεται το 2027, δηλαδή έως 30 Σεπτεμβρίου 2027) και αφορά μόνο δόσεις που δεν έχουν λήξει κατά την υποβολή της αίτησης (άρθρο 70 παρ. 1 ΚΦΕ). Στη δήλωση δεν συμπληρώνετε μόνοι σας τους κωδικούς 655-656: είναι ανενεργοί, ενεργοποιούνται από την υπηρεσία όταν υποβληθεί εμπρόθεσμα η αίτηση (μέχρι 30 Σεπτεμβρίου) και συμπληρώνονται μόνο με τροποποιητική δήλωση (Ε1, κεφ. 2.13.1). Αν κάποιος διακόψει την ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα στο έτος του εισοδήματος στο οποίο αναφέρεται η δήλωση (π.χ. 2026) και δεν υποβάλει νέα έναρξη μέχρι την υποβολή, οι ίδιες οδηγίες ορίζουν ότι δεν βεβαιώνεται προκαταβολή για το επόμενο έτος, επειδή δεν υπάρχει εισόδημα στο διανυόμενο έτος.

Τι δεν μειώνει την προκαταβολή

• Δεν υπάρχει «100% τα πρώτα χρόνια» ούτε «80% από το 4ο έτος». Στο άρθρο 69 δεν βρίσκουμε τέτοια ρύθμιση· ο συντελεστής είναι 55%, και μόνο την πρώτη φορά μισός.
• Η τριετής μείωση του πρώτου κλιμακίου αφορά τον φόρο, όχι την προκαταβολή. Το άρθρο 29 παρ. 2 ΚΦΕ μειώνει κατά 50% τον συντελεστή του πρώτου κλιμακίου για νέες ατομικές επιχειρήσεις, στα τρία πρώτα έτη μετά την πρώτη δήλωση έναρξης επιτηδεύματος, όταν το ετήσιο ακαθάριστο εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα δεν υπερβαίνει τα 10.000 € (κείμενο). Για το από πότε πρέπει να έχει γίνει η έναρξη, δείτε τις οδηγίες του Ε1, κεφ. 3.3. Μειώνει έμμεσα την προκαταβολή, επειδή μειώνει τον φόρο στον οποίο βασίζεται.
• Η μείωση των 777 € δεν ισχύει. Για κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα δεν εφαρμόζονται οι μειώσεις του άρθρου 16 (άρθρο 29 παρ. 1 ΚΦΕ), άρα ο φόρος της κλίμακας είναι και η βάση της προκαταβολής.

Ειδικές ρυθμίσεις για μηχανικούς και δικηγόρους

Το άρθρο 69 έχει χωριστές διατάξεις για ορισμένα επαγγέλματα: οι αρχιτέκτονες και μηχανικοί έχουν προκαταβλητέο φόρο 4% της συμβατικής αμοιβής για μελέτες και σχέδια (περ. α) και 10% για μελέτες και σχέδια έργων άλλης φύσης, για την επίβλεψη και για πραγματογνωμοσύνες (περ. β) (παρ. 4)· στις αμοιβές των δικηγόρων οφείλεται προκαταβολή 15%, που δεν υπολογίζεται όταν γίνεται παρακράτηση φόρου (παρ. 5). Αν ανήκετε σε αυτές τις κατηγορίες, διαβάστε την παράγραφο που σας αφορά (άρθρο 69).

Παραδείγματα

Υπολογισμοί με τη φορολογική κλίμακα του 2026. Το «φορολογητέο εισόδημα» είναι το καθαρό κέρδος μετά τα έξοδα και τις εισφορές ΕΦΚΑ.

Τα ποσά αφορούν τη γενική κλίμακα και δεν περιλαμβάνουν τους μειωμένους συντελεστές που προβλέπει το άρθρο 3 του ν. 5246/2025 για φορολογούμενους με εξαρτώμενα τέκνα και για νέους φορολογούμενους έως 30 ετών. Όπου ισχύουν, μειώνουν τον φόρο και επομένως και την προκαταβολή.

Παράδειγμα με 35.000 €: 10.000 € × 9% = 900 €, επόμενα 10.000 € × 20% = 2.000 €, επόμενα 10.000 € × 26% = 2.600 €, τα υπόλοιπα 5.000 € × 34% = 1.700 €, δηλαδή 7.200 €. Το 55% είναι 3.960 €.

Στη δήλωση που υποβάλλετε το 2027 για τα εισοδήματα του 2026, ο φόρος είναι 7.200 € και βεβαιώνεται επιπλέον προκαταβολή 3.960 € για το 2027. Αν ο φόρος του 2027 βγει πάλι 7.200 €, στη δήλωση του 2028 αφαιρούνται από αυτόν τα 3.960 € που προκαταβλήθηκαν, και μένει η διαφορά.

Πώς συμψηφίζεται

Στη δήλωση του επόμενου έτους ο φόρος υπολογίζεται και από αυτόν αφαιρούνται, μεταξύ άλλων, ο φόρος που προκαταβλήθηκε και ο φόρος που παρακρατήθηκε. Αν αυτά υπερβαίνουν τον οφειλόμενο φόρο, η διαφορά επιστρέφεται (άρθρο 67 παρ. 6 ΚΦΕ). Αν δηλαδή τα κέρδη σας πέσουν, η προκαταβολή μπορεί να είναι μεγαλύτερη από τον φόρο του έτους και η υπέρβαση επιστρέφεται· αν το εισόδημα πέσει άνω του 25%, μπορείτε να ζητήσετε εκ των προτέρων τη μείωση (βλ. παραπάνω). Αξίζει να υπολογίζετε το ποσό από νωρίς, ώστε να ξέρετε τι θα βεβαιωθεί.

Αν δεν υποβληθεί δήλωση, η φορολογική διοίκηση βεβαιώνει την προκαταβολή με βάση την εγγραφή του πλησιέστερου προηγούμενου έτους, εφόσον διαπιστώνεται ότι εξακολουθείτε να αποκτάτε το εισόδημα (άρθρο 69 παρ. 3). Για τον τρόπο και τις προθεσμίες πληρωμής του ποσού που βεβαιώνεται, κοιτάξτε το εκκαθαριστικό σας στο myAADE.

Πώς βοηθά το HellenicTAX

Το HellenicTAX διαβάζει τα παραστατικά σας από το myDATA και δείχνει φόρο και ΕΦΚΑ για το έτος· δεν εκδίδει τιμολόγια. Ο δημόσιος προσομοιωτής και η σελίδα φόρου στον λογαριασμό σας εμφανίζουν την προκαταβολή ως 55% του φόρου. Προσοχή: δεν εφαρμόζουν τη μείωση στο μισό για την πρώτη φορά ούτε το όριο των 30 €, οπότε για το πρώτο έτος με επιχειρηματικό εισόδημα το ποσό που βλέπετε είναι περίπου διπλάσιο από το πραγματικό.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά τη συμβουλή λογιστή. Στοιχεία: κείμενο του ΚΦΕ στο taxheaven.gr και Οδηγίες Ε1 2026 της ΑΑΔΕ, έλεγχος 11.11.2026.